Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì? Loại kỹ năng mềm này có tầm quan trọng như thế nào đối với sự phát triển toàn diện của trẻ? Có những phương pháp nào để xây dựng, hình thành và rèn luyện khả năng giải quyết vấn đề cho con trẻ. Mời quý phụ huynh cùng theo ISSP tìm hiểu chi tiết hơn về cách dạy trẻ giải quyết vấn đề hiệu quả ngay bài viết dưới đây.
Ngoài ra, bố mẹ cũng có thể đặt lịch tour tham quan để hiểu rõ hơn về cách giáo dục tại Trường Quốc Tế Saigon Pearl:
Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì?
Kỹ năng giải quyết vấn đề là khả năng xử lý và giải quyết những vấn đề/ tình huống bất ngờ, phát sinh ngoài mong muốn. Đây còn được biết đến là một trong những kỹ năng tổng hợp các hoạt động xác định, phân tích và đánh giá những câu chuyện diễn ra trong cuộc sống sinh hoạt lẫn trong công việc và học tập. Dựa vào đó, con người có thể nghĩ ra hướng giải quyết linh hoạt và phù hợp nhất đối với từng hoàn cảnh.
Kỹ năng giải quyết vấn đề là một kỹ năng mềm có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống hằng ngày. Dù là ai hay ở bất cứ độ tuổi, giới tính nào đều có thể phải đối mặt với những vật cản, trở ngại đến từ đời sống. Do đó, trẻ em cũng là một trong những đối tượng cần được xây dựng và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề ngay từ sớm.

Tại sao kỹ năng giải quyết vấn đề lại quan trọng đối với trẻ?
Trẻ em phải đối mặt với nhiều vấn đề khác nhau hàng ngày, từ những khó khăn trong học tập đến các vấn đề trên sân thể thao. Tuy nhiên, rất ít trẻ biết cách để giải quyết những vấn đề đó. Những đứa trẻ thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề sẽ bắt đầu lúng túng và hành động một cách tự phát, không nằm trong suy nghĩ và lựa chọn của chúng. Ví dụ, một đứa trẻ có thể đánh bạn chen ngang trước mặt vì trẻ không biết phải làm gì khác.
Các vấn đề phát sinh bất ngờ sẽ giúp trẻ xây dựng tính cách, khả năng tự chữa lành những vết thương và rèn luyện sự kiên trì. Những tình huống khó khăn đó sẽ cho trẻ có cơ hội để nhìn nhận mọi thứ theo một góc nhìn khác đi và thực hiện giải quyết chúng theo một cách hoàn toàn mới. Một đứa trẻ thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề thường sẽ từ chối khám phá những điều mới, có thể hoàn toàn phớt lờ một số tình huống hoặc hành động nóng nảy, hấp tấp khi gặp một vấn đề.

Nếu một đứa trẻ có thể tự mình giải quyết vấn đề, chúng sẽ hạnh phúc hơn, tự tin hơn và độc lập hơn. Các con sẽ không cảm thấy thất vọng hay chán nản vì sự kém cỏi của mình. Đây cũng là lý giải cho thắc mắc tại sao phụ huynh nên bắt đầu dạy trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề ngay từ khi còn nhỏ.
Phương pháp nuôi dạy trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề?
Để nuôi dạy trẻ về kỹ năng giải quyết vấn đề, các bậc phụ huynh có thể tham khảo phương pháp dưới đây:
- Bước 1: Đặt câu hỏi giúp trẻ xác định vấn đề đang gặp phải
Bằng cách đặt ra những câu hỏi gợi mở, bố mẹ có thể giúp tháo gỡ những rắc rối của con trẻ đang gặp phải. Đứa trẻ chỉ cần xác định rõ được vấn đề cũng tạo ra sự khác biệt lớn đối với những đứa trẻ đang cảm thấy bế tắc. Ngoài ra, việc này còn giúp trẻ cải thiện khả năng trình bày vấn đề, chẳng hạn như “Con không có ai chơi cùng vào giờ ra chơi” hoặc “Con không chắc mình có nên học lớp toán cao cấp hay không.”

- Bước 2: Cho trẻ tự tìm hiểu nguyên nhân của vấn đề
Sau đó, nếu con muốn tìm được hướng giải quyết, hãy dạy cho trẻ cách truy tìm các nguyên nhân làm phát sinh nên vấn đề bất ngờ đó. Trong mỗi tình huống khác nhau, bố mẹ nên cho trẻ cơ hội được lật ngược lại vấn đề, xem xét và phân tích vấn đề từ nhiều khía cạnh và góc nhìn khác nhau. Trong đầu của các con cần có những câu hỏi như “Vấn đề sai ở đâu, nguyên nhân do đâu?” … dựa vào đó, trẻ tự tìm ra nguyên nhân. Tránh bỏ sót những nguyên nhân quan trọng bị ẩn bên trong mà trẻ không nhận ra dẫn đến đưa ra những giải pháp sai lầm.
- Bước 3: Tạo điều kiện cho con cơ hội phân tích và trình bày hướng giải quyết
Sau khi cho trẻ tự mình suy nghĩ và phân tích vấn đề, phụ huynh có thể hỗ trợ trẻ bằng cách đặt những câu hỏi gợi mở. Hỏi con về lối suy nghĩ và hướng giải quyết mà các con nghĩ ra. Tiếp theo, bố mẹ sẽ dùng những câu hỏi như “Con nghĩ hướng giải quyết đó có thực sự là tốt nhất chưa?”,… – hành động này sẽ giúp con thêm một lần nữa được cân nhắc và suy nghĩ kỹ càng hơn về sự việc.

- Bước 4: Gợi mở và định hướng con về giải pháp tốt nhất
Hãy trao đổi thẳng thắn và nói với trẻ rằng “con tìm ra được càng nhiều giải pháp các tốt và hãy thử các giải pháp kể cả khi chúng có kỳ quặc đi chăng nữa vì có thể chính sự kỳ quặc ấy lại đem đến cho con kết quả đáng mong đợi thì sao”. Ngoài ra, phụ huynh thực hiện định hướng và đưa ra những đóng góp ý kiến sau khi lắng nghe những lời trình bày của con.
- Bước 5: Kiểm tra và đưa ra đánh giá
Bố mẹ nên xem xét và đánh giá tổng quan về những giải pháp mà con đưa ra, “con có cảm thấy hài lòng với hướng giải quyết đó không?”, “con có thực sự ổn không?”,… Những thao tác này sẽ giúp trẻ nhận định lại cảm xúc của bản thân, dựa vào đó, xây dựng và hình thành thói quen kiểm tra cho trẻ.
Những hoạt động giúp trẻ hình thành kỹ năng tự giải quyết vấn đề
Xử lý các tình huống trên bảng thông minh
Phụ huynh có thể sử dụng những tình huống bất kỳ hoặc những bức tranh được đưa ra trên bảng thông minh cho trẻ lựa chọn để rèn luyện cách giải quyết vấn đề cho trẻ. Ngoài ra, có thể nâng cấp mức độ khó của các tình huống trên bảng thông minh. Bằng cách thực hiện đưa ra những câu hỏi, bắt trẻ phải tự suy nghĩ và đưa ra ý kiến giải pháp của mình mà không có sự gợi ý, hỗ trợ nào. Phương pháp này sẽ kích thích và rèn luyện tốt cho trẻ về kỹ năng giải quyết vấn đề.

Đóng kịch
Những màn ứng biến trên sân khấu của các nhân vật được hóa thân sẽ cho thấy được khả năng giải quyết vấn đề của con trẻ. Các con được tự do tư duy và suy nghĩ cách xử lý làm sao cho phù hợp với hoàn cảnh nhất. Khi xuất hiện bất cứ sự cố nào xảy ra trên sân khấu, các con sẽ là người linh hoạt ứng biến đầu tiên. Do đó, hoạt động đóng kịch sẽ giúp ích cực kỳ tốt cho khả năng phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề của trẻ.
Hoạt động nhóm
Trong một nhóm sẽ bao gồm nhiều thành viên với nhiều tính cách khác nhau. Do đó, để có thể hòa hợp và học tập nhóm thật tốt, trẻ phải biết thích nghi và chủ động giải quyết những vấn đề không may phát sinh. Cụ thể: kỹ năng giải quyết vấn đề được hình thành và rèn luyện thông qua những trường hợp như các bạn nhỏ cùng bàn nhau cách làm thế nào để giải quyết bài tập người quản trò giao; đồng thời làm thế nào để thống nhất được ý kiến với nhau khi các cá nhân nảy sinh xung đột. Hoạt động nhóm này thích hợp khi thực hiện ở trên lớp hay khi trẻ có nhiều bạn đến nhà chơi.

Làm các sản phẩm thủ công
Bố mẹ có thể cùng bé làm đồ handmade từ những đồ bỏ đi trong gia đình, giúp bé rèn luyện tính siêng năng, kiên trì, tỉ mỉ, sáng tạo và trí tưởng tượng phong phú. Đồng thời, hoạt động này cũng sẽ giúp trẻ suy nghĩ về hướng giải quyết cho các vấn đề khi cần tìm cách sử dụng nguyên vật liệu hợp lý, để tạo ra thành phẩm theo ý muốn của bố mẹ.
Trường Quốc Tế Saigon Pearl nuôi dạy con trẻ kỹ năng giải quyết vấn đề qua chương trình học theo khung Tú Tài Quốc Tế IB
Trường Quốc Tế Saigon Pearl (ISSP) là trường quốc tế tại TPHCM dành cho học sinh bậc mầm non và tiểu học. ISSP trực thuộc tập đoàn giáo dục quốc tế Cognita. Là trường đầu tiên tại TP. HCM được chứng nhận bởi 2 tổ chức kiểm định giáo dục uy tín là CIS (Council of International School) và NEASC (New England Association of Schools and Colleges). Hiện nay, ISSP còn được biết đến là trường ứng cử viên giảng dạy chương trình Tú Tài Quốc Tế Bậc Tiểu Học (IB PYP).

Học sinh được tham gia và phát triển kỹ năng với chương trình giáo dục ngoài trời
Tại trường Quốc Tế Saigon Pearl, trẻ không chỉ tập trung học tập tại lớp mà còn được nhà trường tạo điều kiện để tham gia vào các lớp học giáo dục ngoài trời. Các hoạt động này giúp trẻ phát triển một cách toàn diện. Không chỉ dừng lại ở việc giáo dục lý thuyết, học sinh tại đây còn được áp dụng những kiến thức đã học vào môi trường thực tế bên ngoài. Trẻ sẽ được trải nghiệm trực tiếp vào quá trình trồng lúa, thu hoạch,… và được giao lưu văn hóa cùng người dân tại các địa điểm đối tác của ISSP. Thông qua những hoạt động thiết thực này, mỗi tình huống xảy ra trong chương trình giáo dục ngoài trời đều sẽ cho trẻ được những bài học quý giá cũng như những kinh nghiệm thực tiễn cho trẻ.

Phương pháp học tập theo kiểu truy vấn giúp kích thích não bộ phát triển
Đây là một trong những phương pháp học tập được nhiều trường quốc tế đang áp dụng hiện nay. Tại ISSP, thay vì được hướng dẫn, học sinh sẽ được kích thích sự tò mò, khuyến khích trải nghiệm và được trao quyền để khám phá các chủ đề khác nhau bằng cách tự đặt câu hỏi và tìm kiếm những giải pháp tối ưu cho vấn đề gặp phải. Trong phương pháp mới này, giáo viên từ vai trò là người giảng dạy sẽ chuyển sang người điều phối, hướng dẫn các hoạt động học tập. Dựa vào đó, trẻ sẽ được phát huy thế mạnh và cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề theo từng ngày.

Để tìm hiểu và trải nghiệm nhiều hơn về Trường Quốc Tế Saigon Pearl, quý phụ huynh và học sinh có thể tới tham quan trường. Để đăng ký tham quan trường, phụ huynh có thể bấm vào “Tour tham quan trường” hoặc liên hệ với chúng tôi qua:
- Số điện thoại: +84 (028) 2222 7788.
- Email: admissions@issp.edu.vn
Thông qua những chia sẻ trên, ISSP hy vọng quý phụ huynh sẽ hiểu hơn về tầm quan trọng của việc hình thành và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề đối với trẻ. Từ đó sẽ có những phương pháp cũng như lựa chọn chương trình giáo dục phù hợp cho quá trình lớn khôn của trẻ. Nếu còn bất cứ thắc mắc xoay quanh chủ đề “kỹ năng giải quyết vấn đề ở trẻ”, phụ huynh có thể liên hệ trực tiếp với ISSP để được giải đáp tận tình!